• Constantinos Koushiappis

Χωριά άλλων εποχών (GR)


Μιλούσα με τον φίλο Αχιλλέα για τα τουρ που διοργανώνει με την εταιρία του, και μου είπε για ένα οδοιπορικό στα εγκαταλελειμμένα χωριά της Κύπρου.

Μου ζήτησε αν θα ήθελα να τον βοηθήσω να φέρουμε εις πέρας αυτή την εκδρομή αφού θα είχε δύσκολα σημεία χωματόδρομου για τις βαριές on/off μοτοσυκλέτες που θα συμμετείχαν. Φυσικά και δέχτηκα αφού ευκαιρία έψαχνα να βγω από την καθημερινή ρουτίνα και τις ίδιες διαδρομές. Θα ήταν και μια ευκαιρία να δοκιμάσω τις εκτός δρόμου ικανότητές μου, με τις πλαϊνές βαλίτσες και ακολούθως με παραπάνω φόρτωμα απ΄ ότι είμαι συνηθισμένος. Το Σαββάτο ήρθε, φόρτωσα την μηχανή με τα αναγκαία για ένα offroad ταξίδι και ξεκίνησα νωρίς για να συναντήσω τον Αχιλλέα και την Σούλη στο σημείο όπου συνεννοηθήκαμε.

Επικρατούσε μια ατμόσφαιρα στην Λευκωσία αποπνικτική, πολλή ομίχλη και καθόλου ορατότητα, υγρασία σε σημείο που δεν μπορούσες να κλείσεις την ζελατίνα και σε σημείο να θολώνουν τα πάντα.

Φύγαμε από αυτοκινητόδρομο για Χοιροκοιτία όπου θα ήταν και η αρχή της περιπέτειας.

Ο πρώτος χωματόδρομος δεν άργησε να έρθει, βατός και εύκολος. Με πολύ αργές ταχύτητες, λόγω των μεγάλων on/off που οι πλείστες ήταν και δικάβαλες, φτάσαμε στα 2 πρώτα χωριά του οδοιπορικού.

Στα βουνά της Καλαβασού, είχαν βρεθεί πολύτιμα μέταλλα.

Έτσι δημιουργήθηκαν δύο χωριά επί Ενετοκρατίας που στέγαζαν τους μεταλλορύχους. Αυτά τα χωριά είναι η Παρσάτα και η Δράπια.

Είναι κτισμένα κατα μήκος της κοιλάδας του Βασιλοπόταμου.


Η Παρσάτα βρίσκεται μόλις 3 χιλιόμετρα ανατολικά του χωριού Λάγεια.

Ο οικισμός, από τα ευρήματα, φαίνεται να κτίστηκε για να μείνει. Στα γύρω χωράφια υπάρχουν τεράστιες χαρουπιές και ελιές, που φανερώνει την πρόθεση των κατοίκων του οικισμού για μόνιμη και διαρκή παραμονή στον χώρο.

Λίγα χιλιόμετρα πάρα πέρα βρίσκεται η Δράπια η οποία φέρει το όνομα της από τη διοικητική περιφέρια της Νοτιας Ιταλίας είναι ακόμα ένα «μνημείο»-κατάλοιπο της Ενετοκρατίας στο νησί της Κύπρου.

Στο χωριό Σουσκιού, μπορείς να δεις τον πλούτο και την ευημερία των κατοίκων του. Σε κάθε γειτονιά υπάρχει βρύση με πόσιμο νερό.

Η αρχιτεκτονική των σπιτιών διαφέρει ανάλογα με την εποχή κατά την οποία το κάθε σπίτι είχε αναγερθεί. Τα πιο παλιά είναι κτισμένα με τεράστιες ακανόνιστες πέτρες, επιχρισμένες με άργιλο. Ενώ, τα σπίτια που οικοδομήθηκαν μετά την περίοδο της Τουρκοκρατίας είναι κτισμένα με τετράγωνους πλίνθους, τους οποίους κατασκεύαζαν οι ίδιοι, από άργιλο με πρόσμιξη άχυρου.

Είναι κτισμένη βορειοδυτικά του χωριού Καλαβασός.

Οι δύο οικισμοί, έχουν κοινή ιστορία και κοινή μοίρα. Κτίστηκαν περίπου κατά την ίδια χρονική περίοδο και για τον ίδιο λόγο. Να στεγάσουν εργάτες και μηχανικούς που εργάζονταν στα μεταλλεία της Καλαβασού. Εγκαταλείφθηκαν επίσης για τον ίδιο λόγο.

Τα χρόνια πέρασαν και το βουνό στέρεψε και οι μεταλλωρύχοι έμειναν χωρίς δουλειά. 'Εκλεισαν πίσω τους τις πόρτες των σπιτιών τους και ανηφόρισαν προς άλλες περιοχές. Κάποιοι τράβηξαν για τον Αμίαντο και άλλοι για το Μιτσερό.

Φύγαμε για επαρχία Πάφου, όπου βρίσκονται τα υπόλοιπα χωριά του οδοιπορικού. Στα Κούκλια ήταν η πρώτη μας στάση για καφέ.

Ακολουθήσαμε ένα χωματόδρομο έξω από το χωριό, ο οποίος καταλήγει πάνω από το χωριό Σουσκιού.

Η Σουσκιού βρίσκεται στο νοτιοανατολικό μέρος της κοιλάδας που σχημάτισε ο ποταμός Διάριζος και κατοικείτο εξ ολοκλήρου από Τούρκους της Κύπρου.


Τον καιρό της Τουρκοκρατίας οι Τούρκοι, επέλεγαν να χτίζουν τα χωριά τους σε μέρη όπου υπήρχαν εύφορες πεδιάδες που διασχίζονταν από ποτάμια. Έτσι, η πανέμορφη κοιλάδα του Διαρίζου με τις τεράστιες αρόσιμες εκτάσεις της, κατοικήθηκε εξ ολοκλήρου από Τούρκους.

Στα χρόνια που ακολούθησαν την ανεξαρτησία του νησιού, τα σπίτια κτίζονταν με τούβλα.

Το Τζαμί, το οποίο βρίσκεται στο κέντρο της Σουσκιού, είναι το μόνο κτίριο που βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

Τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, η Σουσκιού αποτελούσε μέρος εκπαίδευσης τρομοκρατών της ΤΜΤ. Το χωριό, καλά κρυμμένο μέσα στην κοιλάδα του ποταμού, μακριά από τα όποια βλέμματα των αρχών του κράτους, ήταν το κατάλληλο μέρος όπου οι διασπαστές εκπαιδεύονταν στα όπλα, που στην συνέχεια έστρεψαν ενάντια στις νόμιμες αρχές του νησιού.

Το 1963 αποτέλεσε την αρχή της εγκατάλειψης του χωριού. Μέχρι το 1974, στους δρόμους της Σουσκιού, δεν κυκλοφορούσε κανένας άνθρωπος.

Σήμερα τα μόνο ζωντανά που διακινούνται μέσα στα λιθόστρωτα δρομάκια είναι μερικές «οικογένειες» γουρουνιών.

Συνεχίσαμε κατά μήκος της κοιλάδας του Διάριζου μέσα από χωμάτινες διαδρομές προς το επόμενο χωριό, τον Μάρωνα.


Κατά τη διάρκεια της Φράγκικης περιόδου το χωριό ήταν πολύ πλούσιο και ένα από τα 14 χωριά στη Πάφο που αποτελούσαν τη Μικρή Κουμανδαρία των Ιωαννιτών Ιπποτών που ύδρευε στο χωριό Φοίνικας. Ο Μάρωνας πρέπει να ήταν επίσης ένα πολύ μεγάλο χωριό επειδή οι Λατίνοι το είχαν κάνει θρησκευτικό κέντρο, δημιουργώντας εκεί Λατινική Καθολική Επισκοπή.

Πότε και πως το χωριό περιήλθε να γίνει Τουρκικό και Μουσουλμανικό από το να είναι ίσως Μαρωνίτικο και Χριστιανικό κανένας δεν ξέρει, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το χωριό άλλαξε ταυτότητα μετά από την Οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου.

Το 1960, το χωριό είχε 11 Χριστιανούς μεταξύ των 100 Μουσουλμάνων.

Ο Μάρωνας επέζησε έως το 1963-64 όταν οι κάτοικοί του εγκατέλειψαν τα σπίτια και το χωριό τους για να επιδιώξουν ασφάλεια κατά τη διάρκεια της διακοινοτικής βίας που ξέσπασε μεταξύ των Ελληνικών και Τουρκικών κοινοτήτων του νησιού.

Συνεχίσαμε κατά μήκος της κοιλάδας του Διάριζου, ταξιδεύοντας προς την Τρόζενα. Το πρώτο πράγμα που προσέχει κανείς μόλις φτάσει στο χωριό είναι το καταπράσινο τοπίο που σχημάτισε ο Διάριζος.

Στην Τρόζενα όλα τα σπίτια έχουν μετατραπεί σε ερείπια και το μόνο οικοδόμημα που συντηρείται και βρίσκεται σε καλή κατάσταση, είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου η οποία κτίστηκε το 1885 και αναστηλώθηκε το 1993.


Περπατήσαμε στο χωριό το οποίο μας έδωσε την εντύπωση ότι οι κάτοικοι έφυγαν βιαστικά. Γλάστρες με λουλούδια στην είσοδο των σπιτιών και σε κάποια σπίτια θα δείτε καρέκλες και τραπεζάκια. Ένα σπίτι είναι κλείστο με μια καγκελόπορτα και φαίνεται ότι ο ιδιοκτήτης του προσπαθεί να το ανακαινίσει πιθανόν για να το χρησιμοποιεί ως εξοχικό.

Κατεβαίνοντας τον δρόμο για να πάτε στη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου σας π