• Constantinos Koushiappis

Ενετικά γεφύρια της Κύπρου (GR)


Ακόμα μια εξόρμηση με τον φίλο Αχιλλέα Ασκότη και την EuSouth&East Motorcycle Journeys, πάλι μέσα από ορεινές και χωμάτινες διαδρομές, αυτή τη φορά για να ανακαλύψουμε τα Ενετικά γεφύρια που απλώνονται στο νησί και τα οποία ήταν οι οδοί όπου συνέδεαν τις πλείστες ορεινές περιοχές και χωριά, και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και τις επαρχίες γεφυρώνοντας τους μεγάλους ποταμούς και χείμαρρους του νησιού.

Αυτά τα γεφύρια ονομάζονται Ενετικά γιατί κτίστηκαν επί Ενετοκρατίας (1487 - 1571) στο νησί της Κύπρου με σκοπό να υπάρχει εύκολη πρόσβαση από τον κατακτητή στους φυσικούς πόρους του νησιού, αλλά δεν έπαψαν να εξυπηρετούν και να ευκολύνουν την διακίνηση των ανθρώπων του νησιού για εκατοντάδες χρόνια αργότερα.

Οκτώ και τριάντα, ήδη είμαστε στο δρόμο και πορευόμαστε προς τις ορεινές περιοχές του Τροόδους, προς το φράγμα του Ξυλιάτου, όπου κοντά βρίσκεται το ομώνυμο Ενετικό γεφύρι το οποίο είναι κτισμένο πάνω από τον ποταμό της Ελιάς, που καταλήγει στο φράγμα.


Γεφύρι Χυλιάτου

Το γεφύρι μπορείτε να το βρείτε με το όνομα Ξυλιάτου ή Λαγουδερών. Η χρήση του ήταν να ενώνει τα χωριά της Πιτσιλιάς από τις βουνοπλαγιές της Μαδαρής.

Η πρόσβαση είναι πολύ εύκολη, αφού βρίσκεται κοντά στον κεντρικό δρόμο, με λίγη παρατηρητικότητα μπορείτε να το δείτε πίσω από το μεταγενέστερο γεφύρι που κτίστηκε δίπλα του και το καλύπτει.

Συνεχίσαμε διασχίζοντας το βουνό μέσα από χωμάτινες διαδρομές για το χωριό Πλατανιστάσα όπου κάναμε τη πρώτη στάση για καφεδάκι. Αν και τα χιλιόμετρα δεν ήταν πολλά, οι αργές ταχύτητες μέσα στον χωματόδρομο μας στοίχησαν περίπου μια ώρα.

Επόμενη στάση η Ακαπνού, οι ταχύτητες αυξήθηκαν λόγω του οδοστρώματος και αφού περάσαμε τα χωριά Άλωνα, Παλαιχώρι, Φαρμακάς, Αγίους Βαβατσινιάς, και Ορά, φτάσαμε στον προορισμό μας που ήταν το Ενετικό γεφύρι Aκαπνούς.


Γεφύρι Ακαπνού

Ενώνει τα χωριά της περιοχής, πάνω από παραπόταμο του Βασιλοπόταμου. Στην ανατολική πλευρά υπάρχουν τα πέτρινα θεμέλια του δρόμου τα οποία ενώνονταν με το γεφύρι.

Το γεφύρι αυτό αποτελείται από δύο τόξα ή καμάρες, έτσι στην Κυπριακή ντοπιολαλιά μπορεί να το αναφέρει κάποιος και ως διπλοκάμαρο.

Αρχίσαμε να πορευόμαστε Δυτικά προς την επαρχεία Πάφου περνώντας από καταπράσινες διαδρομές με καλό οδόστρωμα και γρήγορες στροφές για να φτάσουμε στο Καλό Χωριό Λεμεσού όπου πήραμε ένα πιο παλιό δρόμο ο οποίος συνδέεται με τον Άγιο Μάμα. Στη μέση της διαδρομής υπάρχει ένα λατομείο, όπου βρίσκεται άλλο ένα γεφύρι, και παρόλο που περνάς από δίπλα του στην κυριολεξία, είναι πολύ δύσκολο να το δεις αφού βρίσκεται χαμηλότερα από το ύψος του μεταγενέστερου γεφυριού.

Ο Αχιλλέας απ’ ότι μου είπε, το έψαχνε αρκετό καιρό αυτό το γεφύρι και το βρήκε τυχαία, και όντως, είχα περάσει και εγώ από την περιοχή αρκετές φορές αλλά δεν το είχα προσέξει. Το ενετικό αυτό γεφύρι, του Άγιου Μηνά δεν είναι καθόλου γνωστό και έτσι δεν υπάρχουν πληροφορίες.

Λίγα χιλιόμετρα παράμερα βρίσκεται το Ενετικό γεφύρι της Τριμίκληνης.

Κτίστηκε με πέτρες από την κοίτη του ποταμού Κούρρη. Το γεφύρι αυτό ένωνε τις επαρχίες Λευκωσίας και Πάφου.


Γεφύρι Τριμίκλινης

Φύγαμε για το γειτονικό χωριό Κοιλάνι για την μεγάλη μας στάση και το μεσημεριανό μας. Καθίσαμε στην μικρή πλατεία του χωριού σε ένα ποδοσφαιρικό σύλλογο με τζάκι και απολαύσαμε τα εδέσματα που ο Αχιλλέας κανόνισε για εμάς.

Ο ιδιοκτήτης μας κέρασε κουμανδαρία και ζιβανόμελο για τον δρόμο και μετά από μιάμιση ώρα ξεκούρασης ξεκινήσαμε πάλι για τον επόμενο μας προορισμό, λίγα χιλιόμετρα παραπέρα.

Περνώντας από το χωρίο Φοινί πορευτήκαμε μέσα από πολύ στενά δρομάκια αντί από τον κεντρικό δρόμο του χωριού. Ακολουθήσαμε ένα πολύ στενό κατηφορικό δρομάκι το οποίο κατέβαινε στον ποταμό Διάριζο, ο οποίος διασχίζει το χωριό και ξαφνικά το φτάσαμε σε ένα καταπράσινο από την πυκνή βλάστηση γεφύρι, κρυμμένο μέσα στα στενοσόκακα του χωριού. Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το γεφύρι αυτό, αλλά λόγω της τοποθεσίας του είναι ανακατασκευασμένο αφού ακόμα χρησιμοποιείται.

Κάποια χιλιόμετρα έξω από το Φοινί βρίσκεται και το γεφύρι του Πισκόπου.


Γεφύρι Πισκόπου

Σύμφωνα με την παράδοση πήρε το όνομα του από τους επισκόπους των Αγίων Αναργύρων, αφού χρησιμοποιούσαν το γεφύρι για την μετάβασή τους στην Πάφο. Το γεφύρι έχει ημικυκλικό τόξο ανοίγματος 8,90 μέτρων και πλάτος 2,40 μέτρων. Είναι κατασκευασμένο από πελεκημένους ασβεστόλιθους στα άκρα, και ανάμεσα από ακατέργαστες σχεδόν πλάκες.

Κάτω από το «Γεφύρι του Πισκόπου», διαπερνά ο ποταμός Διαρίζος (Δύο ρίζες), η μία ρίζα του οποίου πηγάζει από το Φοινί.

Συνεχίσαμε για το τελευταίο γεφύρι της πρώτη μέρας. Το γεφύρι του Μύλου.

Ενώνει τις περιοχές Καμινάρια και Τρεις Ελιές απάνω από τον ομώνυμο ποταμό του Μύλου.

Με το διπλανό γεφύρι των Τριών Ελιών το οποίο βρίσκεται διακόσια μέτρα παρακάτω, ενώνουν τους ποταμούς του Μύλου και του Δράκοντα.

Η ώρα ήταν τέσσερις και τριάντα όταν φύγαμε από το τελευταίο γεφύρι για τον τελικό προορισμό της ημέρας, το χωριό Μηλικούρι. Το πανέμορφο αυτό χωριό είναι κτισμένο στην ορεινή περιοχή του Τροόδους σε υψόμετρο 800 περίπου μέτρων. Είναι το πιο κοντινό χωριό στο γνωστό Μοναστήρι της Παναγίας του Κύκκου. Ανήκει διοικητικά στην επαρχία Λευκωσίας και γεωγραφικά στο διαμέρισμα της Μαραθάσας. Αυτοχαρακτηρίζεται ως το χωριό των θρύλων και των παραδόσεων, αφού υπάρχει από τα μεσαιωνικά χρόνια, έτσι διάφορες παραδόσεις υπάρχουν για το πως προήλθε η ονομασία του, αλλά και πολλοί θρύλοι έχουν βγει μέσα από αυτό το πανέμορφο χωριό.

Ένας μύθος λέει ότι από εκεί άρχισε η κατρακύλα των διάσημων ληστών του νησιού, των Χασαμπουλιών, οι οποίοι πυροβόλησαν το καμπαναριό της Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και καθώς κατέβαιναν από το χωρίο με τα άλογα τους, ακούγανε πίσω τους ένα ακόμα άλογο να τους ακολουθεί χωρίς να βλέπουν κάτι. Ήτανε ο Άγιος Γεώργιος όπως λέει ο μύθος ο οποίος τους ακολουθούσε.

Στον περίβολο της εκκλησίας υπάρχει το μνημείο το οποίο ανεγέρθη με δαπάνες της Ιεράς Μονής Κύκκου με προτομές των χωριανών που τίμησαν το χωριό τους και αγνοουμένων που υπηρέτησαν τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ.

Πιο σημαντικός ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Άγκυρας και μετέπειτα Μητροπολίτης Λοκρίδος Αγαθάγγελος Μυριανθούσης (1780-1852). Ο Ιεράρχης αυτός έχει να επιδείξει πολυδιάστατο πνευματικό έργο και ενεργή συμμετοχή στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Στην εκστρατεία στη Ρούμελη υπήρξε μάλιστα ο αμεσότερος συνεργάτης του Δημήτριου Υψηλάντη.

Το Μηλικούρι διαθέτει ξενώνες για τους επισκέπτες και ένα ωραίο παραδοσιακό ταβερνάκι στην πλατεία του χωριού όπου μπορείτε να απολαύσετε παραδοσιακά φαγητά από τα χέρια της κυρίας Μαίρης, αλλά και παραδοσιακό κρασί και ζιβανία παραγωγής του χωριού.